Podoba mi się ten głaz. To na prawdę ładny głaz.

Podoba mi się ten głaz. To na prawdę ładny głaz.
Znamy się dopiero od kilku dni. Wiedziałem, że jest wiele mu podobnych. Tego jednak jeszcze nie miałem w mojej kolekcji.

To kamień, który przed wojną był drogowskazem. Odczytać można jedynie niemieckie "Weg". Z artukułu sprzed 11 lat wynika, że wtedy jeszcze ten napis był łatwy do odczytania. Było to "Mackensen Weg". A więc ta droga leśna to była Droga Mackensena.

A kimże był ów Mackensen? Był bohaterem kilku wojen, ale bohaterem niemieckim. August von Mackensen był zdobywcą Belgradu i Bukaresztu. Dzisiaj tej nazwy oczywiście nie ma. Trudno by w Polsce istniała droga nazwana na cześć człowieka, który chciał rewizji traktatu wersalskiego.

No, ale na szczęście kamień jest. To mi się właśnie podoba w historii i samym Gdańsku. Mamy tu pochowane w różnych miejscach ślady przeszłości. A jak się zastanowimy nad tą przeszłością to zobaczymy, że to było zupełnie inne miasto. Zupełnie inni ludzie.

Polecam poczytać:
https://cdn.pg.edu.pl/documents/1152961/1178126/cz4.pdf
http://www.tnke.home.pl/armianiemiecka/Biografie/mackensen.htm

Nazwy w lasach Oliwy - Dolina Świeżej Wody

Nazwa tej doliny jeszcze dwa lata temu często pojawiała się w mediach. To za sprawą planowanej naprawy kanalizacji idącej przez las. Nie wnikając zbyt wgłąb tej "afery" planowane jest stworzenie w tym miejscu wąskiej drogi asfaltowej służącej pojazdom leśnym oraz rowerzystom. Tu zajmę się pokrótce nazwą tej doliny.

Nazwa ta nie jest powszechnie używana. Częściej od sformułowania "Dolina Świeżej Wody" stosuje się nazwę "ulica Kościerska" - gdyż dolina ta jest jej przedłużeniem. Dla mnie ta "poetycka nazwa" jest fikcją i nie umiem jej zaakceptować. To moje zdanie odrębne argumentuje poniżej.

W górnej części mapki zaznaczono Dolinę Świeżej Wody (Dolinę Ewy)

Co się stało z wycinanymi "na potęgę" lasami w TPK? Rosną.

Zimą trójmiejskie media zalane były protestami w sprawie "rabunkowej gospodarki" w lasach Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego.

Przypominam, że "obrońcy przyrody" sprzeciwiali się wycinkom w lasach TPK. Żądali też wstrzymania ścinki zdrowych drzew, uporządkowania pozostawionych przez drwali gałęzi oraz naprawy szlaków rowerowych. Ich protest to głównie media społecznościowe gdzie zebrali ponad 4 tysiące głosów poparcia. Akcja ta wyszła również poza ekrany komputerów. Zainteresowała się nimi telewizja oraz radio. Wielokrotnie pisano o tym na portalu trojmiasto.pl. Sprawa dotarła do urzędników miejskich, nadleśnictwa a w końcu nawet ministerstwa oraz sejmu RP.

Moje zdanie w tej kwestii jest różne od protestujących.

Na marginesie Harpagana - poznaj Kaliska

W tym roku Harpagan zawitał w Bory Tucholskie do Kalisk. Kaliska to otoczona lasami wieś gminna położona w powiecie starogardzkim. To ważna informacja bo nazwę tę nosi kilkanaście wsi w Polsce, w tym również wsie w województwie Pomorskim [1]. Te nasze harpaganowe Kaliska są największe. Wieś jest wyjątkowa i nie mam co do tego żadnych wątpliwości. A dlaczego nie mam wątpliwości to wytłumaczę na końcu artykułu.

Nazwa i odmiana

Po pierwsze zauważyłem, że wiele osób ma problem z prawidłową odmianą tej wsi. Dlatego ustalmy kilka faktów. W porównaniu do Rucianego-Nidy odmiana jest wręcz banalnie prosta. Nazwa tej miejscowości wzięła się od kałuż [2]. Odmieniamy ją tak samo jak miejscowości Łaziska i Lutowiska. Podobnie odmienia się też słowo wykopaliska. Tak więc mamy:

M.    widzę wieś Kaliska, 
D.     kupię bilet do Kalisk,
C.     przyglądam się Kaliskom,
B.     lubię Kaliska,
N.     Putin przegrał wojnę z Kaliskami,
Msc. mówię o Kaliskach

Niekiedy w mowie potocznej usłyszymy również odmianę przymiotnikową: w/do Kaliskiej.   

Położenie geograficzne

Kaliska są położone w Borach Tucholskich, które ciągną się od Kościerzyny po Warlubie [porównaj mapę]. Pojezierze Starogardzie zaczyna się w Zblewie. Kulturowo opisywany obszar należy  do Kociewia charakteryzującego się między innymi swoją gwarą [posłuchaj przykładu]. Obszar Kociewia obrazuje poniższa mapka z opcją ustawiania przeźroczystości.  

                                                                                            SUWAK PRZEŹROCZYSTOŚCI 

Obszar Kociewia na współczesnej mapie Polski

Czy lasy Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego będą wycięte?

Te dramatyczne pytanie zadaje sobie co raz więcej mieszkańców Trójmiasta. Od ponad w roku w Trójmiejskich mediach można znaleźć alarmujące doniesienia o wycince w lasach Trójmiasta. Mieszkańcy zaniepokojeni widokiem ściętych drzew zaczęli działać. Zaczęło się od zdjęć wrzucanych w różnych miejscach internetu. Potem przyszedł czas na stronę na Facebooku, protestującą przeciwko jakimkolwiek wycinkom lasów w TPK. Strona ta ma już ponad 2800 fanów i jej działania sięgnęły już ministerstwa i sejmu.

Wybaczcie jakość rysunku. Tylko tak potrafiłem. U góry do czego prowadzi pozostawienie lasu samemu sobie. Na dole uproszczony schemat jak obecnie leśnicy dbają o las.

Nazwy w lasach Oliwy - Konik

Konik to bardzo ciekawe wzniesienie o dziwnej nazwie. Położone jest na skraju wysoczyzny. Związku z tym możemy z niego podziwiać widoki na położoną w dolinie Oliwę oraz na Zatokę Gdańską. Aby tam trafić należy udać się ulicą Kościerską do końca zabudowań. Tam należy skręcić w lewo, przejść przez potok (brak mostku) i wspiąć się 40 metrów w górę.

Widok z ulicy Kościerskiej na Dolinę Powagi. To przerzedzone wzniesienie to właśnie Konik/Wzgórze Koniczynowe

Nazwy w lasach Oliwy - Dolina Elfów

Tę nazwę można tylko na dokładniejszych mapach. Osobiście polecam świetną mapę "Lasy Oliwskie" (choć wątpię czy można ją jeszcze kupić) wydawnictwa Via Mercatorum z 1996 roku. Właśnie na niej, na ulicy Polanki za Dworem II (dziś zamieszkałym przez Zakon Sióstr Brygidek) mieści się Dolina Elfów. W języku niemieckim brzmiało to: Elfental. Problemem jest jednak to, że na przedwojennej mapie dolinę tę umieszczono bardziej na północ między Dworem I a Wächtenbergiem (Górą Wiecha). Stąd tak na prawdę nie widomo gdzie ta dolina się znajdowała. Nie ukrywam, że jest to dla mnie zaskoczenie, gdyż wielokrotnie szedłem dwoma dolinami i raczej przyjmowałem ustalenia polskiej mapy. Odłożę kategoryczne stwierdzenia na bok i opiszę dwie "elfie" doliny.

Dolina za Dworem I jest jedyną doliną Polanek z ogólnodostępnym stawem. Jest on położony bardzo malowniczo. Obok niego ciągną się dwa tory strzeleckie, urządzone tu z racji przedwojennego działania Związku Strzeleckiego w Dworze I. Staw został około 2013/2014 roku uporządkowany, zrobiono tam zastawkę, która reguluje dopływ wody do 3 kolejnych, ogrodzonych stawów w zabytkowym parku przed Dworem I. Wspomnę również, że za opisywanym stawem możemy zaobserwować początek cieku wodnego zasilającego 4 pobliskie stawy. Jest to być może najkrótszy ciek wodny okolicy, gdyż nawet na przedwojennych mapach nie widać ani śladu potoku w tym miejscu.

 

Dolina za Dworem II jest ciemniejsza od tej pierwszej. Również posiada ona stawy, ale są one za płotem sióstr Brygidek. Dolina wcina się między dwa pasy wzniesień. Po północnej stronie mamy Górę Pawełek, a po południowej Górę Dantyszka/Winterberg. Dolina ta posiada bardzo strome krawędzie, zwłaszcza od strony żwirowni (Góry Dantyszka/Góry Wintera/Winterberg). Ciągnie się jakieś 400 metrów by tam rozdzielić się na dwie części. Ciekawy jestem, czy nazwa Dolina Elfów jest używana przez mieszkańców okolic?

Dokładniejsza mapka porównująca stan dzisiejszy z przedwojennym jest na tej stronie. Są tam wymienione wszystkie nazwy z powyższej mapy. Polecam zajrzeć i za jej pomocą odkrywać nowe znaczenia miejsc, które być może znają Państwo ze spacerów.

Nazwy w lasach Oliwy - Szwedzka Grobla

Trójmiasto jest pełne grobli. W Śródmieściu Gdańska ślady po dawnych groblach znajdziemy w nazwach ulic. Są to ulice Kamienna Grobla, Angielska Grobla oraz po prostu Grobla (podzielona na cztery odcinki I-IV). Bardzo ciekawa jest kamienna grobla przy rezerwacie Ptasi Raj przy ujściu Wisły Śmiałej do morza. Tu chciałem krótko opisać leśną groblę. 

Trudno mi orzec czy wszyscy wiedzą gdzie jest ta leśna droga, ale jest na tyle ważna i główna, że przyjąłem, że wiecie... . Dawniej był to główny trakt z wioski Matemblewo do klasztoru w Oliwie. Usypali go Szwedzi w XVII wieku próbujących zdobyć Oliwę właśnie od strony lasu. Ślady ingerencji w krajobraz można dostrzec do dzisiaj. Dwa połączone nasypem ze sobą wzgórza to nie przypadek, lecz dzieło szwedzkich inżynierów. 

Fragment Szwedzkiej Grobli

Nazwy w lasach Oliwy - Dolina Radości

Dawne Freudenthal w 1945 roku stało się Doliną Radości. Nazwa jest tak pozytywna, że przyjęła się w języku potocznym gdańszczan. Dla potwierdzenia zamieszczam skany dwóch współczesnych map oraz jedną przedwojenną. Nazwa ta obecnie jest rozszerzana na całą okolicę od leśniczówki przy rozwidleniu wąskich asfaltowych dróg, aż po Kuźnię Wodną. 

Spacer po lasach oliwskich jest nieraz tożsamy z Doliną Radości.  Przypominam tylko, że patrząc w dół doliny, Dolina Radości sięga jedynie do połowy ogródków działkowych. Dalej jest już Dolina Schwabego. Przedwojenny Przewodnik dr Orłowicza po Wolnym Mieście Gdańsku rozróżnia obie nazwy i pisze o letniskach Freudenthal i Schwabenthal. Obrazuje to poniższa mapka:

Fragment świetnej mapy wyd. Via Mercatorum z 1996 - przebieg czarnego szlaku już nieaktualny

Spis niemieckich i polskich nazw z lasów Oliwy

Na początek zagadka. Jaki jest związek tramwaju z tytułem tego wpisu?

Otóż, otóż... Tramwaj ten nosi imię najwybitniejszego burmistrza Gdańska (Leopolda von Wintera) i stoi w takim miejscu, że nad nim po lewej widać wzniesienie jemu poświęcone. Niestety tłumacze powojenni musieli takie nazwy zacierać związku z czym na dzisiejszych mapach wzniesienie to nazywa się Górą Dantyszka. Ale ślad po burmistrzu znajdziemy w błędnej nazwie Zimnica, która to jest zaznaczana na co poniektórych mapach.