Notatki z wycieczki - kościoły Głównego Miasta

Ostatnia wycieczka po Głównym Mieście była poświęcona tematowi kościołów. Na Głównym Mieście jest ich kilka. Oprócz tego mamy również kaplice oraz miejsca gdzie kiedyś istniały świątynie różnych wyznań. Na opisywanej wycieczce skupiliśmy się na trzech obiektach:

1. Kościół św. Mikołaja oraz relikty dawnego kościoła oraz klasztoru (Piwnica Romańska)

Kościół św. Mikołaja w tym miejscu jest od XIV wieku.

Kościół św. Mikołaja w Głównym Mieście jest wyjątkowy z kilku względów.

Ratuszowe symbole

Gdańsk jest niepowtarzalny. Nie ma w Polsce drugiego takiego miasta o takiej historii i takim układzie przestrzennym. Niepowtarzalne są wnętrza i jednym z takich wnętrz chciałem się dziś zająć. Sala Czerwona w Ratuszu Głównego Miasta uznawana jest za najwspanialsze pomieszczenie Gdańska. Jej strop to prawdopodobnie najbogatszy strop Polski.

Największym błędem podczas zwiedzania byłoby minięcie tej sali  bez zastanowienia. Tu trzeba przystanąć i przyjrzeć się chociaż kilku jej obrazom. Już sama ich liczba zdumiewa. Na ścianach mamy 21 obrazów, na stropie również ponad 20. Wszystko to układa się w logiczną całość, w przesłanie, które warto znać.

Najkrócej rzecz biorąc chodzi tu o to, że w sali tej obradowali radni i wnętrze miało być dla nich natchnieniem do dobrego rządzenia.

Całość obrazuje poniższy szkic:

Szkic obrazów Sali Czerwonej Ratusza Głównego Miasta - opracowanie Jakub Raciborski. Skróty wytłumaczyłem niżej w tekście.

Przestrzeń w Oliwie, we Wrzeszczu i Gdańsku na podstawie konferencji "Pracownia Miast"

W Olivia Business Centre (OBC) odbyła się wczoraj konferencja na temat przestrzeni w mieście i jego centrum, z cyklu "Pracownia Miast - Gdańsk". Skorzystałem z oliwskiego sąsiedztwa biurowców i udałem się tam by posłuchać wypowiedzi gości. Niektóre głosy były na prawdę ciekawe. W dyskusji wzięli udział m.in. Mariusz Czepczyński, Jacek Friedrich, Maciej Grabski, Gabriela Rembarz oraz Marcin Woyciechowski. Poniżej przedstawiam co ja wyniosłem z konferencji. Nie liczę tu wyniesionego w brzuchu bardzo dobrego gulaszu. Głównym oparciem są jednak poczynione tam notatki.

OBC - widok z tarasu

Najdziwniejszy Sąd Ostateczny w Gdańsku

Trójmiasto jest pełne malarstwa. Nie tylko tego zamkniętego w galeriach, ale również tego ulicznego. Najsłynniejszym obrazem w Gdańsku jest z pewnością "Sąd Ostateczny" Hansa Memlinga prezentowany w Muzeum Narodowym przy ulicy Toruńskiej. Miłośników ulicznych murali zapraszam natomiast do zapoznania się z moim zaspiańskim eksperymentem z młodzieżą.

Sąd Ostateczny Memlinga to obraz z bardzo burzliwą historią. Jest to gdańska zdobycz piracka. Zdobył ją Paul Beneke płynąc swym okrętem "Peterem von Danzig" w 1473 roku. Obraz to dużych rozmiarów tryptyk pełen dokładnych i ciekawych szczegółów, które można dostrzec patrząc na niego. Do tego zachęcam. Nie zachęcam natomiast do oglądania marnej kopii Memlinga w kaplicy św. Rajnolda w Kościele Mariackim.

Sąd Ostateczny. Hans Memling. 1471 (zdjęcie z Wikipedii link z 15.05.2014)

Gdańsk - miasto mitów

Trójmiasto jest tak dziwne, że aż o tej dziwności pisze się książki. Po lekturze Piotra Olivera Loewa "Gdańsk Między mitami" w człowieku narastają pytania. Autor zestawia obok siebie powszechne opinie o mieście a potem wykazuje jak bardzo są one błędne. Ten tekst to takie notatki z tej książki.

    Z jednej strony Gdańsk to tricolore: czerwień cegieł, soczysta zieleń lasów i głęboki błękit morza (s.9).

Nie ma Starego Rynku ale jest Długi Targ

Trójmiasto jest zagmatwane.

To co wyróżnia Gdańsk spośród innych wielkich miast w Polsce to jego układ przestrzenny. Nie mamy tu do czynienia z tradycyjną szachownicą, ale z podłużnych rusztem położonych przy rzece.

Jadę do Gdańska!

       Trójmiasto jest dziwne. M na przykład swój własny kod językowy.  Jeśli usłyszymy, że ktoś jedzie do Gdańska to co to znaczy? Gdzie taka osoba jedzie? Do Gdańska, czyli gdzie? Czy chodzi o Oliwę, Żabiankę, Wrzeszcz, Osowę (wszystkie te dzielnice leżą w granicach administracyjnych Gdańska). Otóż drodzy czytelnicy NIE. W tutejszym języku powiedzenie komuś, że jadę do Gdańska oznacza, że jedziesz do centrum miasta. Tylko i wyłącznie centrum.

Targi w Gdańsku

Trójmiasto jest handlowe. Przedstawiam zrobioną kiedyś przeze mnie mapkę targów w dawnym Gdańsku. Targi to taki nasz element charakterystyczny. Inne miasta mają rynki z ulicami przebiegającymi w kratę, my mamy targi z grzebieniowym układem uliczek.

Pokaż Targi w Gdańsku na większej mapie

W którym roku przyłączono. Ściąga z dat.

Trójmiasto jest historyczne.

Poniższa mapka pokazuje nam, w którym roku przyłączono do Gdańska poszczególne dzielnice/osiedla. Mapka zrobiona na podstawie:
1) Podziału morfogenetycznego Gdańska
2) licznych przewodników i książek o historii Gdańska
- co nie oznacza, że mapka jest wolna od błędów

Daty przyłączenia poszczególnych części miasta do Gdańska

Jak trafić na Jarmark św. Dominika?

Koleją trzeba wysiąść na stacji Gdańsk Główny i iść w kierunku południowo-wschodnim jakieś 15 minut. Wychodząc głównym wyjściem z dworca należy iść w kierunku kina Krewetka. Polecam również spojrzeć w górę i odszukać najwyższe wieże miasta (Ratusz Głównomiejski i Kościół Mariacki) oraz udać się w tą stronę.

Jarmark usadawia się zawsze w sierpniu na ulicach Głównego Miasta. Gdzie jest Główne Miasto pisałem tu.

Długi Targ, Starówka, Neptun, Gdańsk Główny - jaka to dzielnica?

Oficjalnie Śródmieście i polecam tę nazwę. Potocznie i błędnie niekiedy "Starówka".

Na jakiej ulicy znajduje się Dworzec w Gdańsku?

Dworzec Gdańsk Główny znajduje się na ul. Podwale Grodzkie. A dokładniej między Podwalem a ul. 3 Maja. Przystanek SKM Gdańsk

Główny mieści się również tam.

Dworzec PKP od strony ul. 3 Maja (od tyłu).                                                                Dworzec PKS od strony ul. 3 Maja.

Dworzec PKP od frontu (ul. Podwale Grodzkie). 

Z tego co pamiętam, to goście w Gdańsku narzekali na oznakowanie Dworca.

Wprowadzę trochę chaosu i dołączę szkic mapki tunelu na Dworcu w Gdańsku:

1. Tunel ma łamany kształt

2. Kasy SKM są w środku na zakręcie

3. Bilety tramwajowe można kupić w kioskach w tunelu (bliżej empiku)

4. Do PKS-u prowadzą schody ruchome

5. Dworzec PKS znajduje się przy ulicy 3 Maja.

Jakie mamy w Gdańsku dzielnice?

Jest ich sporo. Oficjalnie 34. W świadomości mieszkańców nie wszystkie jednak istnieją. W wykazie nie znajdziemy m.in. potocznych i błędnych nazw Morena oraz Starówka. Moreną ludzie powszechnie zwą osiedle Piecki i Migowo a Starówką jest nazywane Śródmieście (Główne Miasto+Stare Miasto+Stare Przedmieście+Dolne Miasto+Osiek).

                                                                                               suwak przeźroczystości
                                                                                                               ↓

Mapa ze strony www.gdansk.pl

Tu więcej o dzielnicach Gdańska i Gdyni

Na jakim przystanku tramwajowym wysiąść żeby dojść na "Starówkę"?

Dziwne, że na tej stronie szukasz jak dojechać na warszawską starówkę. W Warszawie jadąc tramwajem należy wysiąść na przystanku "Stare Miasto".

Jeśli jesteś w Gdańsku to wiedz, że u nas nie ma Starówki. Stare Miasto wprawdzie mamy, ale nie zostało ono odbudowane po wojnie. Najbogatszą częścią miasta jest Główne Miasto i to na nim znajdują się Długi Targ, ul. Długa, Fontanna Neptuna i Dwór Artusa.

Jak tam dojechać?

Jadąc od strony Wrzeszcza najlepiej będzie wysiąść na przystanku Brama Wyżynna - dalej tunelem (wrrr) przejść pod jezdnią i już jesteśmy 150 metrów od ulicy Długiej. Stąd pod Neptuna jest tylko 350 metrów.

Można też wysiąść na przystanku Hucisko. Jest 300 metrów dalej niż z Bramy Wyżynnej, ale nie ma schodów w tunelu.

Jadąc od strony Stogów najlepiej wysiąść na przystanku Żabi Kruk i iść na północ. Ok. Pewnie nikt nie wie gdzie jest północ... Trzeba iść w stronę wysokich, ceglanych wież Ratusza i Bazyliki Mariackiej.

Przystanki SKM a nazwa dzielnicy (część pierwsza - Gdańsk)

    Warszawa jest Centralna tak jak m.in. Bruksela, Milan i Liverpool. W Polsce poza Warszawą nie spotyka się nazwy "Centralny". Główny jest Gdańsk, Poznań, Kraków, Wrocław, Toruń, Szczecin, Łowicz, Rzeszów, Sosnowiec, Olsztyn, Przemyśl, Wałbrzych, Gdynia, Opole, Iława, Bydgoszcz, Piła, Kłodzko i Bielsko Biała.  Nazwy te sugerują że oprócz głównej stacji miasto posiada również drugą.

    Miasto jest obecne w nazwach dworców w Mławie, Mordach, Toruniu, Puławach, Będzinie, Tychach, Chełmie, Rudnej, Sanoku, Bobowej, Iławie, Chorzowie, Krośnie, Kłodzku, Świdniku, Świdnicy, Słomnikach, Wałbrzychu, Lidzbarku, Zgorzelcu, Nowym Sączu, Wieruszowie, Krasnymstawie, Obornikach Wlkp., Kaliszu Pomorskim.

Jaka to dzielnica? Gdańsk, Gdynia

Orientacja w nazwach dzielnic niewątpliwie się przydaje. Nie raz się już tym zajmowałem. Najnowszy wpis można znaleźć pod tym adresem: [link]. Nie wgłębiając się w powszechne błędy języka potocznego zamieszczam dwa narzędzia, które pomogą w rozpracowaniu administracyjnym Gdańska i Gdyni.

Po pierwsze mapy.

Podział administracyjny Gdańska na dzielnice jest dostępny w sieci w formacie pdf. Zachęcam do odwiedzenia, powiększenia i przeanalizowania. Dla Gdynian przygotowałem mapkę z informacjami:

Miejsca widokowe

W Trójmieście mamy sporo miejsc z pięknymi widokami. Są to wieże kościołów, ratuszów oraz widokowe platformy. Chciałbym tu zaprezentować próbkę tego co możemy zobaczyć w Trójmieście.

Punty widokowe podzieliłbym na budynki, konstrukcje i naturalne wzniesienia. Kolejny podział to kryterium cenowe.

Pierwsze miejsce to wieża Bazyli Mariackiej. Droga na niewielką platformę widokową wiedzie ciasnymi schodami oraz wnętrzem przestronnej wieży. Po drodze mijamy zabytkowe dzwony i po wdrapaniu się ok 80 metrów do góry widzimy mniej więcej taki widok:

Widok z wieży Bazyliki Mariackiej

Połączone zdjęcia ze sobą dadzą taką panoramkę:

                  

Polecam kliknąć i aktywować widok panoramiczny.

Podobny widok jest z Ratusza Głównego Miasta.

Widok z wieży Ratusza Głównego Miasta

Widok z wieży Ratusza Głównego Miasta

Jeśli natomiast będziemy chcieli zjeść w miejscu z ciekawą panoramą to do godziny 17:00 możemy wjechać winą na samą górę Zieleniaka gdzie znajduje się restauracja Panorama. Zieleniak to potoczna nazwa wieżowca CTO (Centrum Techniki Okrętowej). Zobaczymy stamtąd Plac Solidarności, Pomnik Poległych Stoczniowców oraz dźwigi portowe. Wygląda to mniej więcej tak:

                   

Kolejnym punktem na który warto się wdrapać jest Góra Gradowa.

Niezłe widoki są z Bastionu Żubr:

W Łostowicach na Kozaczej Górze z wieży widokowej mamy taki widok:

Kamienica z głowami

O kamienicy na rogu Długiego Targu i ulicy Pończoszników wiedziałem od dawna. Wiedziałem, że są tam śmieszne karykatury tych, którzy odbudowywali Gdańsk. Bardzo się ucieszyłem, gdy w końcu mogłem przeczytać analityczny tekst o tychże głowach. Po tekście przewodników Darka Wróblewskiego i inwentaryzacji Ewy Czerwińskiej już wiem jakie nazwiska noszą owe łby.

Róg ulic Chlebnickiej i Pończoszników.
W tle druga kamienica z głowami.
Fot. J.Raciborski

Budowniczowie Gdańska zdobią dwie kamienice. Jedną zobaczymy na Długim Targu (róg Pończoszników) a druga jest na końcu ul. Pończoszników (róg Chlebnickiej, zdjęcie powyżej). Na pierwszej mamy 7 karykatur, na drugiej 5. Jedną z karykatur umieszczono  na ul. Pończoszników na przeciw innych głów.

Po biogramy odsyłam do ibedekera. (linki na dole)

Poniżej schemat rozmieszczenia głów budowniczych na dwóch kamienicach Głównej Miasta. Obok zamieściłem listę wyrzeźbionych postaci, z odsyłaczami do galerii i mapy. Galeria pokazuje przy których budynkach dany artysta pracował. Mapa pokazuje gdzie te budynki się znajdują. Odsyłacze będą sukcesywnie uzupełniane.

Opracowanie własne

                                                                           


Ryszard Massalski - galeria, mapa

Zdzisław Bara - galeria, mapa

Barbara Roll - galeria, mapa

Adam Smolana - galeria, mapa

Jan Klincewicz - galeria, mapa

Stanisław Michel - galeria, mapa

Michał Bojakowski - galeria, mapa

Jacek Żuławski - galeria, mapa

Wojciech Zaleski - galeria, mapa

Stanisław Horno-Popławski - galeria, mapa

Lech Kadłubowski - galeria, mapa

Bronisław Mieszkowski - galeria, mapa

Józefa Wnukowa - galeria, mapa

Autor tychże maszkaronów:
Tadeusz Godziszewski - galeria, mapa

Korzystałem :
- Wiedza własna, liczne spacery, wycieczki, własna dokumentacja fotograficzna
- Encyklopedia Gdańska, 2012, Gdańsk
- Katalog zabytków sztuki Gdańsk Główne Miasto, Warszawa 2006
-strony:
http://ibedeker.pl/obiekty/zagadkowe-wizerunki-na-kamienicy-przy-ul-chlebnickiej/#axzz2IcmVYol2
http://ibedeker.pl/obiekty/niezwykla-galeria-przy-drodze-krolewskiej-w-gdansku/#axzz2IcmVYol2
https://plus.google.com/photos/109513371007388375699/albums/5462237901399755585